SELECT MENU

Những hành vi bất hợp lý của nhà đầu tư cá nhân, phần 3: Đám đông

Lượt xem: 55 - Ngày:

Đám đông

Nói chung, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng các nhóm thường đưa ra quyết định chính xác hơn so với từng cá nhân riêng lẻ. Nếu chia sẻ nhiều thông tin hơn, và cân nhắc nhiều quan điểm hơn, việc thảo luận theo nhóm sẽ cải thiện quá trình ra quyết định.

Ảnh minh họa: Nguồn Internet

Sự sáng suốt của hành vi đám đông có lẽ được minh họa rõ nét nhất trong nền kinh tế nói chung thông qua hệ thống giá thị trường tự do. Sự đa dạng của các quyết định do các khách hàng và nhà sản xuất đưa ra khiến nền kinh tế tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ được yêu thích. Phản ứng trước sức mạnh của cung và cầu, hệ thống giá dẫn đường cho nền kinh tế thông qua bàn tay vô hình (theo Adam Smith) để sản xuất ra khối lượng sản phẩm chính xác. Các nền kinh tế xã hội đã hiểu ra sự thất bại của họ, một nhà lập kế hoạch tập trung mọi quyền lực không thể tạo ra thị trường hiệu quả bằng cách quyết định sản xuất loại hàng hóa nào và nên sử dụng nguồn nào.

Tương tự, hàng triệu nhà đầu tư cá nhân và tổ chức thông qua các quyết định mua và bán chọn lọc đã tạo ra bảng giá thị trường cổ phiếu sôi động và làm cho một cổ phiếu cũng có vẻ thành công như các cổ phiếu khác. Trong khi các dự đoán về nguồn thu tương lai của thị trường thường sai lầm, quyết định theo nhóm có vẻ chính xác hơn quyết định mà một nhà đầu tư riêng lẻ đưa ra. Hầu hết các nhà quản lý danh mục năng động cảm thấy hổ thẹn khi lợi nhuận của họ bị so sánh với các kết quả đầu tư vào một quỹ chỉ số vốn cổ phần đa dạng, chi phí thấp.

Như bạn đọc nhận thấy, thị trường nói chung không phải lúc nào cũng đưa ra các quyết định định giá chính xác. Có những lúc, đám đông hành động điên cuồng như chúng ta đã thấy từ thời kỳ bong bóng củ hoa tu-líp thế kỷ XVII tới thời kỳ cổ phiếu Internet trong thế kỷ XXI. Chính tâm lý hành động theo đám đông một cách phi lý như vậy đã thu hút sự chú ý của tài chính hành vi.

Một hiện tượng được công nhận rộng rãi trong nghiên cứu hành vi đám đông là sự tồn tại của “suy nghĩ theo nhóm”. Các nhóm đôi khi khiến người khác tin rằng một số quan điểm không chính xác thực ra lại đúng. Chắc chắn, các dự đoán theo nhóm lạc quan quá mức về lợi nhuận tiềm năng của Internet và việc định giá sai các cổ phiếu. Nền kinh tế mới trong suốt những năm đầu thế kỷ XXI, là các ví dụ về sự bất hợp lý của các hành động theo nhóm.

Solomon Asch: Nguồn Exploringyourmind

Nhà tâm lý xã hội Solomon Asch là một trong những người đầu tiên nghiên cứu về việc các hành vi theo nhóm có thể dẫn tới những quyết định sai lầm ra sao. Trong suốt những năm 1950, Asch đã thực hiện một nghiên cứu nổi tiếng, trong đó nhóm đối tượng tham gia được hỏi một số câu đơn giản mà ngay cả trẻ con cũng có thể trả lời chính xác. Họ được cho xem hai tấm thẻ với các đường kẻ dọc. Tấm thẻ ở bên trái có 1 đường kẻ dọc. Người tham gia nghiên cứu sẽ được hỏi đường kẻ nào ở phía bên phải dài bằng đường kẻ trong tấm thẻ đầu tiên. Có bảy người tham gia một loạt các câu hỏi như vậy.

Nhưng có một chỗ lắt léo trong thí nghiệm của Asch. Trong một số thí nghiệm, ông lập thành một nhóm 6 người cố tình trả lời sai trước khi người thứ 7 có cơ hội thể hiện quan điểm. Kết quả rất đáng ngạc nhiên. Người thứ 7 thường đưa ra các trả lời sai. Asch kết luận rằng áp lực xã hội khiến người tham ra chọn sai đường thẳng thậm chí khi họ biết rằng câu trả lời không chính xác.

Trong một nghiên cứu khác, các nhà tâm lý xã hội để một người đứng ở góc phố và yêu cầu anh ta nhìn lên trời trong vòng sáu mươi giây. Họ phát hiện ra rằng những người đi qua chỉ nhìn thông qua xem người này đang nhìn gì rồi hầu hết đều đi tiếp. Sau đó, các nhà tâm lý liền để năm người nhìn lên trời; lần này số người đứng lại và nhìn lên trời nhiều gấp 4 lần. Khi họ để 15 người nhìn lên trời, gần một nửa số người đi qua dừng lại. Số người nhìn lên trời càng tăng số người bộ hành đứng lại càng nhiều.

Rõ ràng, bong bóng Internet của giai đoạn 1999 – đầu 2000 là một ví dụ điển hình về sự định giá đầu tư không chính xác khiến mọi người điên loạn lên theo đám đông. Các nhà đầu tư cá nhân hào hứng với viễn cảnh thu được lợi nhuận khổng lồ từ cổ phiếu của Nền kinh tế mới, đã bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông vô lý. Những người bạn ở câu lạc bộ Golf, đồng nghiệp, và đối thủ chơi bài truyền miệng một thông điệp mạnh mẽ cho rằng việc Internet phát triển sẽ mang tới sự giàu sang không tưởng. Thậm chí kể cả khi không có c|c lý do cơ bản như lợi nhuận và cổ tức tăng, các nhà đầu tư vẫn bắt đầu mua cổ phiếu thường vì giá tăng lên và những người khác đang kiếm được nhiều tiền. Nhà nghiên cứu lịch sử kinh tế Charles Kindleberger đã phát biểu, “không có gì khuấy động sự bình yên và khả năng đánh giá của một người bằng việc chứng kiến người khác giàu lên”.

Theo Robert Shiller, tác giả cuốn sách best-selling Irrational Exuberance (Tăng trưởng phi lý), quá trình đó tự nuôi dưỡng bằng một “vòng phản hồi tích cực”. Giá ban đầu tăng khuyến khích thêm người mua, vì mang lại lợi nhuận cao hơn và tạo ra càng ngày càng nhiều nhóm người tham gia. Hiện hượng này là một ví dụ khác về mô hình tài chính Ponzi liên quan đến bong bóng Internet. Cuối cùng, một thằng ngốc kéo theo ngàn thằng ngốc.

Hành động theo đám đông không chỉ giới hạn trong nhóm các nhà đầu tư cá nhân đơn giản, các nhà quản lý quỹ đầu tư cũng có xu hướng cùng đi theo một chiến lược và tập trung vào các cổ phiểu giống nhau. Thật sự, một nghiên cứu được Hong, Kubik, và Stein, ba người đi tiên phong trong lĩnh vực tài chính hành vi, đã xác định rằng các nhà quản lý quỹ đầu tư thường có khả năng giữ các cổ phiếu giống nhau hơn nếu các nhà quản lý khác trong thành phố cũng giữ các danh mục tương tự. Kết quả này phù hợp với mô hình lan truyền, mà trong đó các nhà đầu tư nhanh chóng phát tán thông tin về cổ phiếu bằng phương thức truyền miệng. Hành động theo nhóm gây ảnh hưởng lớn đến các nhà đầu tư cá nhân. Mặc dù lợi nhuận dài hạn từ thị trường chứng khoán rất lớn, lợi nhuận cho nhà đầu tư trung bình lại ít hơn nhiều. Đó là vì các nhà đầu tư thường mua vốn cổ phần từ các quỹ đầu tư tại thời điểm mà sự dồi dào khiến thị trường lên tận đỉnh. Trong suốt mười hai tháng kết thúc vào tháng 3 năm 2000, có thêm nhiều dòng tiền mặt mới chảy vào các quỹ đầu tư vốn cổ phần hơn trong bất cứ giai đoạn nào trước đó. Nhưng trong khi thị trường bị sụt giảm vào mùa thu năm 2002, các cá nhân đã mất đi một phần đáng kể từ các khoản đầu tư cổ phiếu. Một nghiên cứu mà Dalbar Associate tiến hành chỉ ra rằng các nhà đầu tư trung bình có thể kiếm được khoản lợi nhuận thấp hơn 5 điểm so với mức trung bình của thị trường vì bị phạt về thời gian.

Ngoài ra, các nhà đầu tư thường đặt tiền vào những loại quỹ đầu tư có hoạt động tốt tại thời điểm đó. Chẳng hạn, nhiều luồng tiền lớn đổ vào các quỹ đầu tư trong quý đầu năm 2000, mà phần lớn trong số này là các quỹ công nghệ “tăng trưởng”. Những quỹ “giá trị” đã hứng chịu nhiều khoản thất thoát lớn. Trong hai năm sau đó, giá trị quỹ tăng trưởng giảm đáng kể trong khi quỹ giá trị thu về các khoản lợi nhuận dương. Các khoản phạt chọn lọc c{ng l{m tăng thời gian phạt. Một trong những bài học quan trọng nhất của tài chính hành vi là các nhà đầu tư cá nhân phải tránh bị lôi kéo hành động theo đám đông.

(Còn tiếp: Phần 4)

Nguồn tham khảo: Bước đi ngẫu nhiên trên phố Wall

BÌNH LUẬN()

Bài viết mới đăng

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

TƯ VẤN CHỨNG KHOÁN

Tầng 21 Tòa nhà VCCI 09 Đào Duy Anh, Đống Đa, Hà Nội.

0916 766 323

dautuphatdat@gmail.com | 0916 766 323

Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Đức Hùng

Bản quyền thuộc về Đầu Tư Phát Đạt

0916 766 323